Ελεύθερο Πανεπιστήμιο

Πρόγραμμα 38ου Κύκλου

5 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Οι ελπίδες είναι για τους ζωντανούς
Τα μαθήματα θα πραγματοποιούνται ημέρα Πέμπτη
και ώρα 19.30-21.00

 

Παύλος Κόντος
καθηγητής, Τμήμα Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Πατρών

 

Η «ελπίδα» συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο τής ανθρώπινης εμπειρίας: «οι ελπίδες είναι για τους ζωντανούς, οι πεθαμένοι είναι χωρίς ελπίδες» (Θεόκριτος, Ειδύλλια 4.42). Και ναι μεν η Ιερουσαλήμ εισάγει μια καινοτόμο έννοια αιώνιας ελπίδας, αλλά η ελπίδα (ως πάθος, ως σχέση με το αύριο, ως άρνηση τής απελπισίας, ως αίτημα ατομικό, πολιτικό ή οικουμενικό) είναι οικεία σε όλους, ανεξαρτήτως θρησκείας ή πολιτισμικών συντεταγμένων. Είναι τόσο οικεία –και ταυτόχρονα το δικαίωμα στην ελπίδα τόσο ανθρώπινο– που το φιλοσοφικό ερώτημα «τι είναι η ελπίδα;» φαντάζει περιττό. Αλλά δεν είναι περιττό στο μέτρο που η ίδια η εμπειρία μας καθιστά την απάντησή του αινιγματική: Είναι η ελπίδα συναίσθημα/πάθος (για παράδειγμα, το αντίθετο τού φόβου ή τής απελπισίας) ή ένα είδος γνώσης; Πόσο είναι προσγειωμένη στην πραγματικότητα ή πόσο απελευθερωμένη από τα πραγματικά δεδομένα; Πώς ισορροπεί ανάμεσα στην ορθολογική πρόβλεψη και τη φαντασίωση; Αποτελεί η ελπίδα ένα αγαθό για την ανθρώπινη ζωή και τους στόχους της ή μια παγίδα αδράνειας και ματαιώσεων; Η ριζική ελπίδα είναι ενικού ή πληθυντικού αριθμού; Πραγματώνεται μέσα στον κόσμο και Στην ιστορία ή ανάγεται σε κάτι πέρα από εμάς; μπορούμε να μάθουμε να ελπίζουμε σωστά;
Η ελπίδα είναι ένα αντικείμενο που διεκδικούν η φιλοσοφία, η θεολογία, η ψυχολογία και οι πολιτικές επιστήμες. Κατεξοχήν επιστήμη τής ελπίδας θα αποδειχθεί εκείνη που γνωρίζει τι σημαίνει να είμαστε πράγματι ζωντανοί.


1. Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου

Ελπίδες και δάκρυα
Ο ρεαλισμός τής ελπίδας στον Θουκυδίδη


2. Πέμπτη 5 Μαρτίου
Ελπίδα χωρίς ντροπή
Η θεολογία τής ελπίδας από τον Απόστολο Παύλο στον Tarkovsky


3. Πέμπτη 12 Μαρτίου

Η ελπίδα (πρέπει να) έρχεται αργά
Ο ορθολογισμός τής ελπίδας στον Kant


4. Πέμπτη 19 Μαρτίου

Ενώνοντας ελπίδες
Η πολιτική τής ελπίδας από τον Bloch στη Μόρια


5. Πέμπτη 26 Μαρτίου

Η ελπίδα ως κατόρθωμα
Για μια σύγχρονη ηθική τής ελπίδας (ή ο Αριστοτέλης για το μέλλον)




 

Στοά τού Βιβλίου © 1996-2020